85

Ai cho văn bản phạm luật được "sống"

Theo LS Văn Trường Trinh, về trình tự, thẩm quyền xét duyệt các văn bản mới, các địa phương đều phải gửi về Bộ Tư pháp để thẩm định. Việc rà soát phát hiện 6.872 văn bản vi phạm quy định của Chính phủ rõ ràng lỗi ở người thẩm định văn bản hơn là người ra văn bản.

Thực tế chưa có trong luật

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ báo cáo công tác kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật năm 2014. Theo đó, đã phát hiện 6.872 văn bản vi phạm quy định của Chính phủ. Là một luật sư, theo ông thì nguyên nhân nào dẫn đến ra đời những văn bản phạm luật?

Thường đó là các loại văn bản ra đời từ tình hình thực tế của địa phương. Các địa phương thường có những vấn đề mới phát sinh, nếu chưa có quy định nào để áp dụng với vấn đề mới phát sinh, nếu chưa có quy định nào để áp dụng vấn đề mới phát sinh đó thì họ sẽ ban hành văn bản để điều chỉnh nó. Trong khi ban hành văn bản đó, họ không nắm được các quy định chung về vấn đề, lĩnh vực, nên có thể quy định đó, dù phù hợp với thực tế nhưng lại chưa có trong luật hoặc trái luật, trái quy định.

Vậy thì lỗi này là do người trực tiếp ban hành văn bản?

Không hẳn, vì theo trình tự, các địa phương khi ban hành văn bản phải gửi về Bộ Tư pháp thì địa phương sẽ áp dụng văn bản đó. Thế thì lỗi phải là ở Bộ Tư pháp, vì họ đã chậm phát hiện văn bản sai. Là cơ quan có thẩm quyền xét duyệt văn bản mà để xảy ra tình trạng hàng nghìn văn bản vi phạm quy định của Chính phủ là do bộ phận thẩm định văn bản chưa tốt, làm chưa nghiêm, chưa triệt để.

Nhưng chính Bộ Tư pháp là cơ quan phát hiện ra các văn bản sai đó cơ mà?

Đừng nghĩ việc phát hiện ra như thế nào mà đã là mừng, Phải tìm hiểu xem việc phát hiện đó có sớm hay không. Nếu làm tốt thì phải phát hiện ngay từ khâu địa phương gửi lên văn bản dự thảo để xin ý kiến chứ không phải đợi khi văn bản có hiệu lực rồi mới rà soát, như thế là không được.

Những vấn đề mà thực tế phát sinh rồi ra văn bản điều chỉnh, có nhiều không ạ?

Nhiều chứ, thực tế thì nó muôn hình vạn trạng, trong khi đó các quy định, luật lại chưa thể điều chỉnh hết được. Việc bổ sung các quy định là cần thiết, nhưng nó đòi hỏi cán bộ phải có am hiểu luật, có trình độ để thẩm định, xem nó có vi phạm hay không. Chứ nếu vấn đề nào phát sinh cũng cho ra văn bản mới điều chỉnh thì dễ “loạn” lắm.

Hậu quả lớn

Nhiều văn bản vi phạm như vậy, nói lên điều gì?

Nó nói lên trình độ của người ra các văn bản đó kém, việc kiểm soát các văn bản đó kém, việc kiểm soát các văn bản lỏng lẻo dẫn đến vi phạm pháp luật. Một văn bản trái pháp luật mà càng chậm phát hiện, chậm xử lý thì tác hại càng lớn. Ở những nước có nền tư pháp phát triển, người ta hạn chế tối đa việc các văn bản “đá nhau” hoặc văn bản hướng dẫn thi hành luật lại không đúng luật. Còn ở ta, hệ thống pháp luật đang hoàn thiện dần, việc sửa đổi luật hàng năm cũng nhằm mục đích tạo ra hệ thống văn bản luật sát với thực tế, hạn chế tối đa việc ra thêm quá nhiều văn bản con để điều chỉnh, hướng dẫn thi hành.

Hậu quả sẽ là gì?

Nó bao gồm nhiều vấn đề lắm. Càng để kéo dài thì hậu quả càng lớn, tùy văn bản. Các văn bản đó đều xuất phát từ hiện tượng thực tế của địa phương. Cán bộ không biết quy định chung như thế nào, mà chỉ biết thực tiễn của địa phương nên đưa ra các văn bản vi phạm quy định. Nếu các quy định chồng chéo nhau, mỗi nơi một kiểu thì chắc chắn hệ thống pháp luật, thực thi trong đời sống sẽ nhiều xáo trộn.

Có thể nói rằng càng nhiều văn bản trái luật thì càng thể hiện trình độ của người làm luật chưa cao?

Có thể nói một phần là như vậy, nhưng cũng không hoàn toàn đúng như thế. Vì mỗi người, mỗi vị trí công vụ cũng chỉ có thể đảm bảo nhiệm một lĩnh vực, một diện nhỏ của mình, khó có thể bao quát được hết. Nếu tất cả các khâu đều “không vấn đề”. Đâu đó vẫn có người làm luật mà trình độ chưa đạt chuẩn, xây dựng luật mà hiểu luật cũng chưa thấu đáo và người thực thi luật, ban hành văn bản luật chưa hiểu biết hết được các quy định chung nên mới xảy ra tình trạng đó.

Kỷ luật người đứng đầu

Theo ông thì trong câu chuyện này, phải xử lý ai, khâu nào?

Xử lý người trực tiếp ra văn bản là cần thiết, nhưng khâu kiểm soát cũng quan trọng không kém. Cán bộ địa phương có thể không nắm hết được các luật, các quy định chung, khi địa phương gửi dự thảo văn bản đến Bộ thẩm định thì người cán bộ thẩm định, giám sát đó phải có đủ trình độ, năng lực, sự tận tâm để làm. Còn nếu cứ “im im”, mặc kệ địa phương, sau đó mới tiến hành rà soát, xử lý... thì trách nhiệm lại chính là người kiểm soát đó. Tuy nhiên, để khắc phục thì phải dần dần nâng cao trình độ của cán bộ, những người làm luật.

Như ông vừa nói, quy định sai đó gây hậu quả lớn, tôi tự hỏi việc tính đến hậu của từng văn bản đó có dễ không?

Tôi nghĩ là đơn giản thôi. Việc quy định trách nhiệm bồi thường, khắc phục hậu quả do áp dụng văn bản trái pháp luật gây ra cũng chính là một phần của việc truy cứu trách nhiệm người, cơ quan có thẩm quyền đã ban hành văn bản. Ngoài xem xét, xử lý trách nhiệm của cán bộ, công chức trong khi thi hành công vụ và trách nhiệm hình sự nếu cần thiết thì người, cơ quan ban hành văn bản còn phải chịu trách nhiệm do việc ban hành văn bản trái pháp luật của mình bằng trách nhiệm bồi thường cho đối tượng chịu sự tác động của văn bản.

Làm sao để xác định một văn bản cố tình hay vô ý vi phạm quy định chung?

Điều này phải làm rõ, liệu có lợi ích địa phương trong các văn bản trái luật gây những hậu quả nghiêm trọng. Có chăng chỉ bị nhắc nhở, luân chuyển vị trí công tác. Với cách xử lý qua loa, chế tài không đủ nghiêm thì rất khó hạn chế những văn bản trái luật.

Có khi nào ở khâu kiểm duyệt để họ “lờ đi”?

Tôi e rằng, có hiện tượng biết sai trái nhưng vẫn cố tình duyệt và hậu quả là gây phiền hà, bức xúc trong nhân dân.

Theo ông, làm thế nào để khắc phục được tình trạng này?

Ngoài việc phân cấp rõ ràng các cơ quan có thẩm quyền ra văn bản thì cần tăng cường công tác kiểm tra, phát hiện văn bản trái luật; phải kỷ luật thật nghiêm những người đứng đầu cơ quan ra văn bản. Cần phải có chế tài xử lý quy trách nhiệm chứ không thể xử lý chung chung. Cấp huyện có phòng Tư pháp, nếu địa phương nào ra văn bản trái luật gây hậu quả thì cứ kỷ luật những người đứng đầu cơ quan pháp chế này. Chăc chắn tình trạng đó sẽ giảm.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

TÔ HỘI

(Thực hiện)



 
Tắt Telex Vni
Mã xác nhận:
Trang 1/1
Trang:
 


Trang thông tin điện tử của nndd.vn