35

Cần đánh giá công bằng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Vụ án xẩy ra 10 năm trước, nay được phát hiện và đưa ra xét xử…

Như bản cáo trạng mô tả là T. khởi xướng việc đi cướp; T. vẫy xe của người bị hại, H. dùng gậy tre do T. đưa đi từ nhà đập vào đầu nạn nhân, làm cho nạn nhân ngã, H. kéo nạn nhân còn T. dựng xe máy, sau đó hai người đưa nạn nhân xuống taluy sông, T. lục túi lấy tiền, nạn nhân tỉnh lại bị H. đập tiếp, cả hai cùng đẩy nạn nhân xuống sông. Xe máy cướp được mang về Hà Nội tiêu thụ

Vụ án được phát hiện từ việc truy tìm nguồn góc chiếc xe máy do vi phạm an toàn giao thông. Từ đó cơ quan điều tra đã lần ra được người bán xe đầu tiên và tìm ra T., H. là người có chiếc xe đó. Qúa trình khai báo các bị cáo khai ra việc giết người và cướp tài sản.

Đây là chúng ta tin lời khai của các bị cáo là đúng, khách quan, nhưng nếu sau này nạn nhân trở về thì tất cả những lời khai gọi là nhận tội đó của các bị cáo là vô nghĩa – có nghĩa cơ quan truy tố và HĐXX đã truy tố và xét xử không đúng…tất nhiên lỗi này trước hết là do các bị cáo.

Chứng cứ buộc tội với các bị cáo là cái gì? Chúng tôi đồng tình với quan điểm của chị G. con gái nạn nhân là phải xử đúng người đúng tội, đúng pháp luật – nhưng đúng người đúng tội trong vụ án này duy nhất chứng cứ là lời khai nhận tội của bị cáo – Vậy thì lời khai của các bị cáo trong vụ án này là vô cùng quan trọng, bỡi vì đó là căn cứ duy nhất để buộc tội với các bị cáo.

Đây là một vụ án hình sự rất đặc biệt – vụ án không có người bị hại – thực ra nói chính xác là vụ án không tìm thấy người bị hại. Nhưng nói như vậy với điều kiện chúng ta tin lời khai của các bị cáo rằng chính họ đã thực hiện hành vi phạm tội như đã truy tố. Do đó chúng tôi nghĩ việc không tìm thấy người bị hại và dựa vào lời khai của các bị cáo để qui kết trách nhiệm hình sự với họ thì cần coi đây là một yếu tố đặc biệt quan trọng để xem xét trong quá trình giải quyết vụ án (trong đó cả yếu tố buộc tội và tình tiết giảm nhẹ đặc biết – tình tiết tự thú).

Sau khi vụ án được phát hiện, các bị cáo đã thành khẩn khai báo hành vi của mình. Lời khai của các bị cáo trước sau đều có một nội dung như nêu trên, các bị cáo khai ra việc giết người và cướp tài sản. Tang vật của vụ án là chiếc xe máy – nhưng nó không nói lên được rằng các bị cáo đã giết người để chiếm đoạt chiếc xe máy đó (vì như trên chúng tôi đã đề cập vụ án không có nạn nhân). Vấn đề còn lại là lời khai của các bị cáo, chính lời khai của họ đã giúp cơ quan điều tra cũng như cơ quan truy tố xác định được tội họ đã thực hiện. Vậy cần coi lời khai nhận tội này là lời tự thú.

Trong vụ án này nguyên nhân chết của nạn nhân không được xác định, tuy nhiên qua khai báo của các bị cáo và qua mô tả quá trình thực hiện tội phạm thì có thể nhận định là nạn nhân bị đập gậy vào đầu dẫn tới choáng, ngất và khi nạn nhân tỉnh lại, lại bị đập gậy vào đầu tiếp, khi nạn nhân không có phản ứng gì thì bị ném xuống sông. Như vậy nạn nhân có thể bị chết trước khi ném xuống sông và cũng có thể chết do ngạt nước…sở dĩ nêu vấn đề như vậy là để chúng ta nhìn nhận, đánh giá khách quan tính chất vụ án.

Bản cáo trạng của viện KSND tỉnh T.Q truy tố các bị cáo Vũ Văn T. và Trần Hùng H. về hai tội; tội cướp tài sản theo khoản 1 điều 133 và tội giết người theo điểm g, n, khoản 1 điều 93 BLHS và bản án sơ thẩm của tòa án nhân dan tỉnh TQ cũng xử phạt các bị cáo với các tình tiết định khung hình phạt đó. Chúng tôi cho rằng:

Theo qui định tại điều 167 BLTTHS thì bản cáo trạng phải nêu đầy đủ thủ đoạn, mục đích, động cơ phạm tội…những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự vv, nhưng bản cáo trạng của viện trưởng VKSND tỉnh T.Q mặc dù có đề cập tới căn cứ điều 167 BLTTHS nhưng đã không tuân thủ qui định tại điều luật đó, phải chăng đây là biểu hiện chỉ nhằm để buộc tội với các bị can, mà như vậy rõ ràng là không khách quan.

Về việc truy cứu trách nhiệm hình sự với các bị cáo hành vi giết người chúng tôi thấy rằng:

Trong vụ án này các bị cáo giết người là nhằm chiếm đoạt tài sản - đây là tình tiết định khung qui định tại điểm g (để che dấu hoặc thực hiện tội phạm khác) khoản 1 điều 93. Xem xét toàn diện vụ án thấy rằng truy tố các bị cáo theo điểm g khoản 1 điều 93 BLHS là chính xác.

Các bị cáo còn bị truy tố và xét xử thêm tình tiết định khung tại điểm n khoản 1 điều 93 là không đúng với hành vi khách quan và ý thức chủ quan của các bị cáo, bỡi lẽ tình tiết định khung qui định tại điểm n khoản 1 là phạm tội có tính chất côn đồ – khái niệm tính chất côn đồ cần được hiểu là hành động một cách vô cớ, hoặc có cớ nhưng cái cớ đó rất vu vơ, như là nạn nhân có lỗi nhưng là lỗi rất nhỏ - ở đây các bị cáo thực hiện việc giết người là có mục đích, không vu vơ, các bị cáo không hề quen biết nạn nhân, không mâu thuẩn, thù hằn gì, nó là hệ quả của việc nhằm chiếm đoạt tài sản. Do đó không thể áp dụng điểm n khoản 1 điều 93 với các bị cáo. Tức các bị cáo không phạm tình tiết định khung này.

Sau khi vụ án được phát hiện các bị cáo đã tỏ ra ân hận và thành khẫn khai báo hành vi phạm tội của mình, đây là tình tiết giảm nhẹ tại điểm p khoản 1 điều 46 BLHS. Các bị cáo đã khai ra hành vi phạm tội giết người của mình - đây là tình tiết tự thú bỡi lẽ chỉ có lời khai nhận của các bị cáo là chứng cứ trực tiếp để kết tội giết người với các bị cáo còn chiếc xe máy tang vật của vụ án là chứng cứ gián tiếp. Do đó cần coi lời khai của các bị cáo là hành vi tự thú, tự khai ra hành vi phạm tội của mình, nên được áp dụng tình tiết giảm nhẹ tại điểm o khoản 1 điều 46 BLHS. Đáng tiếc cấp sơ thẩm đã không nhìn nhận vấn đề đó.

Chúng tôi thấy trong quá trình truy tố và xét xử các vụ án hình sự nói chung gần đây các cấp ít xem xét hoặc không xem xét toàn diện đến các tình tiết giảm nhẹ của các bị cáo mà theo luật họ được hưởng. Và, trong một số trường hợp cụ thể như trong vụ án này việc truy tố và xét các bị cáo thêm tình tiết định khung tại điểm n khoản 1 điều 93 và không áp dụng tình tiết giảm nhẹ tại điểm o khoản 1 điều 46 BLHS là không đúng với hành vi khách quan mà các bị cáo đã thực hiện và thiệt thòi cho họ.

Luật sư Văn Trường Chinh



 
Tắt Telex Vni
Mã xác nhận:
Trang 1/1
Trang:
 


Trang thông tin điện tử của nndd.vn