29

Cho cấp giám đốc thẩm sửa án trực tiếp

hội đồng giám đốc thẩm được quyền trực tiếp sửa bản án, quyết định của tòa cấp dưới thì sẽ khắc phục ngay sai sót mà không cần hủy án.

Trong hội thảo góp ý sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự do Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM vừa tổ chức, thêm một vấn đề gây chú ý là thẩm quyền của cấp giám đốc thẩm. Nhiều chuyên gia đã đồng tình là nên cho cấp này quyền sửa án trực tiếp để tránh kéo rê vụ việc…

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Tiến (trường Đại học Luật TP.HCM), việc giải quyết các vụ án dân sự theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm không nên dùng khái niệm phiên tòa mà nên gọi là phiên họp giám đốc thẩm.

Sửa án để tránh kéo dài

Ông Tiến lý giải: Giám đốc thẩm, tái thẩm không phải là một cấp xét xử mà chỉ là thủ tục xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị của người có thẩm quyền. Hơn nữa, tính chất của “phiên họp” này là chỉ ra những sai sót của tòa cấp dưới trong áp dụng pháp luật và hướng dẫn họ xét xử lại cho đúng. Do tính chất như vậy nên trình tự tố tụng phải khác so với các phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm.

Cũng theo ông Tiến, bản chất của phiên tòa là xét xử có tranh luận, đối đáp giữa các bên tranh chấp trong khi họp giám đốc thẩm, tái thẩm chỉ nhằm thảo luận những nội dung bị kháng nghị và biểu quyết theo hướng tán thành hay không tán thành. Vì vậy việc dùng khái niệm “phiên họp” là phù hợp, đúng bản chất.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Tiến đề nghị khi giải quyết các vụ án dân sự theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm thì nên gọi là phiên họp giám đốc thẩm.

Về thẩm quyền của cấp giám đốc thẩm, đại diện VKS TP.HCM nói quy định như hiện nay là chưa hợp lý trong trường hợp bản án bị kháng nghị. Cụ thể, nhiều hồ sơ khá đầy đủ, căn cứ pháp luật vững chắc, thỏa thuận của các đương sự hợp pháp nhưng tòa sơ thẩm lại tính sai phần án phí, lãi suất... Hiện nay chỉ cần những sai sót nhỏ như vậy thì bản án sơ thẩm sẽ bị hủy ngay, tòa cấp dưới phải thụ lý, xét xử lại từ đầu, kéo dài thời gian và gây tốn kém thời gian, công sức. Nếu hội đồng giám đốc thẩm được quyền sửa trực tiếp bản án, quyết định của tòa cấp dưới thì sẽ khắc phục ngay sai sót mà không cần hủy án.

Đồng tình, nhiều chuyên gia cho rằng thành phần hội đồng giám đốc thẩm là những thẩm phán có kinh nghiệm, có chuyên môn cao, chuyên sâu trong lĩnh vực của mình thì sửa án là điều dễ dàng. Sau khi sửa án, để hướng dẫn cấp dưới, Hội đồng Thẩm phán nên có một văn bản chỉ ra những thiếu sót, những điều cần rút kinh nghiệm.

Một luật sư Đoàn Luật sư TP.HCM đề xuất luật nên cho phép luật sư tham gia trong phiên giám đốc thẩm để vụ án được xem xét một cách toàn diện hơn. Không có lý do gì khi đại diện VKS tham gia được mà luật sư lại không thể có mặt.

Bị đơn trốn, giải quyết sao?

Hiện nay luật quy định trường hợp bị đơn cố tình giấu địa chỉ cư trú, trốn tránh nghĩa vụ với người khởi kiện thì tòa vẫn thụ lý, giải quyết án theo thủ tục chung. Chỉ khi nguyên đơn không biết hoặc ghi không đúng địa chỉ của bị đơn hay người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì tòa mới trả lại đơn kiện và xóa sổ thụ lý.

Tuy nhiên, đại diện VKS TP.HCM nêu thực tế: Hiện các tòa vẫn tồn tại hai cách xử lý khác nhau. Thứ nhất, nếu nguyên đơn gửi đơn kiện trước ngày bị đơn cố tình thay đổi địa chỉ để trốn tránh thì tòa vẫn thụ ký đơn khởi kiện. Thứ hai, nếu nguyên đơn gửi đơn khởi kiện sau ngày cuối cùng bị đơn cố tình giấu địa chỉ thì tòa trả đơn kiện và xóa sổ vụ án.

Nhiều ý kiến cho rằng phải thống nhất một cách hiểu chứ phân ra hai trường hợp như trên là chưa chuẩn. Theo một thẩm phán, cứ phát hiện bị đơn cố tình thay đổi nhiều địa chỉ nhằm giấu, trốn tránh nghĩa vụ thì tòa nên từ chối thụ lý. Nhưng theo một giảng viên Trường Đại học Luật TP.HCM, trường hợp này nguyên đơn có quyền khởi kiện tại tòa án nơi mình cư trú và tòa phải thụ lý.

Không bỏ thời hiệu khởi kiện

Có ý kiến cho rằng nên bỏ quy định về thời hiệu khởi kiện đối với vụ án dân sự vì quyền sở hữu tài sản là bất khả xâm phạm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nói vẫn phải giữ, có chăng chỉ là nới rộng ra hơn. Chẳng hạn thời hiệu khởi kiện với thừa kế hiện nay là 10 năm thì nên kéo dài thêm để đảm bảo quyền lợi cho đương sự.

Theo các ý kiến này, việc quy định thời hiệu liên quan đến cả hệ thống xét xử, để đảm bảo cũng như duy trì trật tự công cộng. Nếu lúc nào đương sự kiện cũng được thì dẫn đến tình trạng quá tải cho tòa, đồng thời làm việc thu thập, đánh giá chứng cứ của tòa rất khó khăn. Khi ấy, có những vụ án không thể xử được thì lại làm bức xúc của người dân tăng cao.

Xử lại án giám đốc thẩm

Theo tôi, nên có một cơ chế để Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao tự xem xét lại bản án giám đốc thẩm của mình nhưng phải quy định thủ tục đặc biệt, chặt chẽ. Phiên tòa này cần có sự tham gia của viện trưởng VKSND Tối cao và bộ trưởng Bộ Tư pháp. Quyết định xử án giám đốc thẩm phải có sự thống nhất của hai thành viên nêu trên và ít nhất hai phần ba tổng số thành viên của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao tham gia.

Luật sư NGUYỄN BẢO TRÂM, Công ty luật TNHH Sài Gòn Luật

Mở rộng khái niệm nơi cư trú

Theo tôi, ngoài nơi cư trú của bị đơn là nơi thường xuyên sinh sống, có đăng ký thì nên mở rộng thêm là nơi họ đang sinh sống thực tế (nơi bị đơn có nhà ở, nơi ở thuê, ở nhờ hoặc mượn nhà). Trường hợp bị đơn thay đổi chỗ ở nhiều nơi thì nơi cư trú là nơi có thời gian sống lâu nhất. Nếu ở nhiều nơi trong thời gian ngắn thì nơi cư trú là nơi bị đơn đang sinh sống tại thời điểm tòa thụ lý vụ án. Nếu sau khi tòa thụ lý vụ án, bị đơn đã có chỗ ở mới thì tòa đã thụ lý tiếp tục giải quyết vụ án. Trường hợp bị đơn sống tại nơi làm việc thì nơi cư trú là nơi làm việc. Nếu địa điểm làm việc thay đổi thì nơi cư trú là nơi bị đơn làm việc tại thời điểm tòa thụ lý vụ án.

Một thẩm phán TAND TP.HCM




 
Tắt Telex Vni
Mã xác nhận:
Trang 1/1
Trang:
 


Trang thông tin điện tử của nndd.vn